Vhuṱambo ha Incwala ha mvelele ya Eswatini

 Vhuṱambo uhu ndi vhuhulwanesa kha ḽa Eswatini, nahone ndi tshiitea tsha ndeme kha mvelele.

Mukhuvha wa Incwala u rangwa phanḓa nga ‘vhafunzi’ vha mvelele vha Ndwandwe vhane vha ḓivhiwa sa Bemanti (vhathu vha maḓini).

Vhaṅwe vha dovha vha ḓivhiwa sa Belwandle (vhathu vha lwanzheni) ngauri vha ka maḓi mulamboni na lwanzheni vha tshi khou itela u khwaṱhisa Khosi na muvhuso kha ṅwaha une wa khou ḓa.

Kha luṱa lwa u thoma, vha Bemanti vho mbo ḓi bva nga zwikepe zwikhethwa (sigubhu) vha tshi khou ya lwanzheni, devhula ha Maputo kha shango ḽa tsini ḽa Mozambique, na tshiṅwe tshigwada vha tshi ya milamboni ya Lusutfu, Komanzi na Mbuluzi u swaya vhuṱambo.

Musi vha Bemanti vha tshi ṱangana na vha Swati kha lwendo luṅwe na luṅwe, vha ‘plunder’ (scoop) mahayani vha dzhia beer iṅwe na iṅwe ya sialala ine vha i wana kha dzi nnḓu na mahayani.

Vha vhea zwiṱarafo zwi leluwaho vhukuma: luimbo, ṱhodzi ya mahatsi, tshipiḓa tshiṱuku tsha tsimbi, kana tshiṅwe tshithu tshiṱuku tshe tsha vhuya tsha kwamana na muthu ane a nga ṋewa.

• VHALANI HAFHU:Zwiḽiwa na halwa zwa sialala ya vhavenḓa a

Ḓuvha ḽa u fhedzisela ḽa Incwala ḽi fhela nga munyanya na vhuṱambo. Tshithu tsha u fhedzisela tshine tsha vha uri tsho sala ndi u bvisa masimu a borea.

Translated by Nthaduleni Rolivhuwa