Ṱhonifho kha mvelele ya ma Zulu (ukuhlonipha)
Ṱhonifho kha mvelele ya ma Zulu (ukuhlonipha)
U ṱhonifha zwi na mushumo muhulwane vhukuma kha matshilo a ma Zulu oṱhe nahone zwi ya funziwa ubva kha vhuṱuku.
Nga ngomu ha tshitshavha musi ṅwana a tshi khou aluwa, vha a zwi ḓivha uri vhanna na vhafumakadzi vhoṱhe vho malaho na vhone ndi vhabebi vhavho nahone vha vha vhidza nga u ralo.
Sa tsumbo, musi vha tshi vhidzwa nga muthu muhulwane, vha ḓo fhindula nga u ri ‘ma’ /‘anti’ kana ‘baba’ arali muthu o mala, arali hu musidzana – ‘bhusiti’ na muṱhannga muṱuku ‘sisiti’.
Vhana vha guda u sumbedza ṱhonifho kha vhabebi vhavho na vhahulwane vhoṱhe u bva vhuṱukuni (nga thuso ya u dzumbama havhuḓi sa “tshishumiswa tsha u kombetshedza” arali zwi tshi ṱoḓea).
Ndi mushumo wa mme fhedzi u alusa vhana na u vha funza ṱhonifho na vhuimo havho muṱani.
Vhana vha ṱavhanya u guda uri u dzhena shangoni ḽa vhanna zwi tendelwa fhedzi nga u rambiwa kana musi vho vhudzwa uri vha ite nga u ralo.
Ndaela dzoṱhe dzine dza ṋewa dzi itwa nga u ṱavhanya nahone dzi ṱanganedzwa wo gwadama, nga ṱhonifho na u fhumula (naho ano maḓuvha, arali wa gwadama, zwi a ṱanganedzea, ṱhonifho ndi yone ine ya vha ya ndeme vhukuma).
Kha vhupo ha mahayani, a hu na ṅwana ane a nga amba na muthu muhulwane nga nnḓa ha musi o thoma a amba nae (na musi o rumelwa u ṋea mulaedza,
U nga si sokou dzhena nga gethe wa ḓisa mulaedza, u lindela u swika u tshi ambiwa kana u ṱanganedzwa).
- Vhalani hafhu : Vhuṱambo ha Incwala ha mvelele ya Eswatini
Vhanna na vhafumakadzi vha tshila kha mashango avho o fhambanaho nahone nga u tou angaredza vha dzula vhe kule na vhaṅwe.
Translated by Nthaduleni Rolivhuwa
