Imbeleko: Mushumo wa u tumaisa nwana Kha vhomakhulukuku
Imbeleko ndi mushumo wa sialala wa vhathu vha Nguni kha Afrika Tshipembe, nahone u dzhiiwa sa wa ndeme vhukuma kha VhaXhosa na VhaZulu.
Kha wonoyu mushumo, ṅwana muswa — kana na muthu muhulwane we a sa vhuya a u itelwa — u ṱanganedzwa nga mulayo kha muṱa, lushaka, na vhomakhulukuku.
Ndivho yayo i katela u livhuha vhomakhulukuku nga u tsireledza ṅwana nga tshifhinga tsha musi a sathu bebiwa na musi o no bebiwa.
Hafhu, ndi u ḓivhadza ṅwana kha muta wa khotsi, he a wana hone tshaka na faneleo ya lushaka. Kha miṱa minzhi, Imbeleko i dovha ya shumiswa u humbela tsireledzo, nḓivho, na ndisedzo ya matshelo, nahone nga zwiṅwe zwifhinga ndi hone hune dzina ḽa ṅwana ḽa khwaṱhisedzwa.
Nga mvelo, vhahulwane vha muṱa vha kuvhangana hayani, kanzhi tsini na danga la kholomo.
Umqombothi u a tombiwa, ha tevhela u ṱhavhiwa ha mbudzi sa tshiṱhavhelo.
Vhahulwane vha amba na vhomakhulukuku, ngeno ṅwana a tshi kwama kana u phaphatha mbudzi, zwine zwa dzhiiwa sa u vhumba vhushaka vhukati ha ṅwana, phukha, na vhomakhulukuku.
Lukanda lwa mbudzi lu na mushumo tshiṅwe tshipiḓa tshi itwa isiphandla (banda ḽa tshanḓa) ḽine ṅwana a ḽi ambara lwa tshifhinganyana.
Luṅwe lukanda lu nga shumiswa sa imbeleko ya u hwala ṅwana kana mat a khethekanyo.
Imbeleko i nga itwa na nga murahu ha miṅwaha minzhi, na kha muthu muhulwane, u vusuludza vhushaka na vhomakhulukuku.
