Lambani: Dzina ḽo bveledzwaho nga u hana, ḽa fhedzisela ḽi tshi vha ḽa lushaka

Lambani ndi dzina ḽa lushaka lwa Venda ḽine ḽa vha na ḓivhazwakale i sa fani na maṅwe.

Kha mafhungo o ṅwalwaho, a hu na vhadzimu vha phukha kana vha muri vhe vha rekhodiwa sa vha u thoma.

Zwenezwo zwi sumbedza uri “Lambani” a si dzina ḽa vhadzimu, fhedzi ndi dzina ḽo bebwaho nga tshiitea tsha vhutshilo.

Nga mvelele ya Tshivenda yo rekhodiwaho nga N.C. Netshisaulu, dzina ḽeneli ḽi bva kha ḽiiti “lamba,” ḽine ḽa amba “u hana.”

Hu pfi munna ane a vhidzwa Lambani o newa shango ḽa u vhusa ngei Mafukani, fhedzi a hana ngauri o vhona uri tshikalo tsha shango tsho vha tshiṱuku.

Nga murahu ha u hana uho, o fhedzisela o dzhia tshipida tshihulwane tsha shango fhethu hune zwino ha vhidzwa Halambani.

Ndi hone hune dzina ḽa Halambani ḽa vha ḽa ndeme kha iyi ḓivhazwakale. Mvelele iyi i dovha ya amba nga nndwa dza mavu dze dza tshimbidzana na iyi nḓila ya u shanduka ha dzina.

Nge dzina ḽa lushaka ḽa bva kha tshiitea itshi, vhathu vha Lambani vho vha vho katelwa nga dzina ḽa tshiiteketeke ḽe ḽa thivhela kana ḽa fukedza totem ya kale.

Hu dovha ha rekhodiwa uri vhatavhatsindi (Ndou) vho vha vha tshi dzula Halambani, zwi sumbedza mutheo wa zwidzimu zwa ha Ndou kha wonoyu muganga.

Madzina ane a tshimbidzana na ulu lushaka a katela Halambani na Ndou/Vhatavhatsindi.

• VHALANI HAFHU: Imbeleko: Mushumo wa u tumaisa nwana Kha vhomakhulukuku

Nga ha zwirendo zwa lushaka , zwi kha ḓi khwaṱhisedzwa nga mvelele dzo ṅwalwaho.

Ndi zwa ndeme uri vhuṱanzi ha vhukuma vhu dzhenelele u itela uri mafhungo aya a dzule o luga, a fulufhedzea, na u thusa mirafho i ḓaho.